FAQ

Algemeen

  • Wat is Schone Rivieren?
    Schone Rivieren is een initiatief van IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee. Het project heeft als doel: plasticvrije rivieren in 2030. 
  • Waarom is afval in rivieren een probleem?
    Afval in de natuur heeft schadelijke gevolgen voor mens en dier. Dieren kunnen in het afval verstrikt raken of het voor voedsel aan zien. Doordat de maag dan ‘gevuld’ wordt, kan het hongergevoel uitblijven en de dood tot gevolg hebben. Grotere stukken plastic vallen uiteen tot kleinere deeltjes. Hierbij kunnen ook chemische stoffen vrijkomen. Als dieren plastic opeten, of als er giftige stoffen in het water terecht komen, dringt het afval ook onze voedselketen binnen. Het afval dat in rivieren belandt, stroomt naar zee en oceanen. Daar draagt het bij aan de wereldwijde plasticsoep. 
  • Wat is de aanpak van Schone Rivieren?
    We pakken het probleem bij de bron aan door:
    • Opruimen: met verenigingen ruimen we langs de rivieroevers op zodat afval niet naar zee stroomt en om bewustwording van het probleem te verhogen.
    • Onderzoeken: met burgerwetenschappers brengen we de hoeveelheid, samenstelling en herkomst van het afval in kaart.
    • Oplossen: de resultaten uit het onderzoek gebruiken we om overheden, bedrijfsleven en consumenten aan te spreken en tot oplossingen te komen.
    • Ontdekken: door activiteiten als rivierexpedities laten we mensen de prachtige natuur langs de rivieren ontdekken.
  • Wie doen er mee aan Schone Rivieren?
    IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee zijn dit initiatief gestart. We werken samen met vele partners, zoals de Universiteit van Leiden, gemeentes, provincies, waterschappen, het ministerie van I&W, Rijkwaterstaat, bedrijven, kennisinstituten en vele anderen. Duizenden vrijwilligers doen mee aan opruimacties, honderden vrijwilligers doen mee aan wetenschappelijk onderzoek als rivierafvalonderzoekerBekijk alle partners van Schone Rivieren. 
  • Welke resultaten heeft Schone Rivieren tot nu toe behaald?
    Hieronder een aantal resultaten tot eind januari 2019:  Rivierafvalonderzoekers: 354 Opruimers: 3907 Aantal stuks afval geregistreerd: 153.000 Opgeruimd afval: 175.000 kilo 
  • Wat kan ik doen voor Schone Rivieren?
    Wat leuk dat je in actie wilt komen voor plasticvrije rivieren! Kijk op onze Doe mee-pagina wat jij kunt doen. 

Onderzoeken - Resultaten

  • Waar kan ik de resultaten van het rivierafvalonderzoek vinden?
    Je kunt de factsheets en resultaten van het onderzoek hier vinden. Na elke monitoringperiode worden de resultaten gedeeld tijdens de terugkombijeenkomsten voor onderzoekers. Daarna worden de resultaten verwerkt in rapportages en factsheets.  
  • Wat zijn de meest gevonden afvalitems?
    De top 5 aan meest gevonden afvalitems zijn ondefinieerbare stukken plastic en piepschuim, snoep-, snack-, en chipsverpakkingen en lollystokjes, plastic drankverpakkingen (flessen, wikkels en doppen), plastic voedselverpakkingen en wattenstaafjes. Nurdles, plastic korrels waar plastic producten van gemaakt worden, worden veelvuldig gevonden. Op 43% van de meetlocaties zijn ze aangetroffen. 
  • Waar vind ik de data van mijn onderzoeksgebied? Kan ik individuele gegevens verkrijgen? 
    Alle onderzoeksdata wordt opgeslagen in de Schone Rivieren-database. Deze gegevens worden gecontroleerd en gevalideerd. Wij stellen de gegevens (nu nog) niet beschikbaar voor lokale lobby, omdat de interpretatie van de data gevoelig kan liggen. We willen voorkomen dat individuele metingen op een verkeerde manier geïnterpreteerd kunnen worden of dat belangrijke gegevens worden weggelaten. Op dit moment kunnen gegevens van individuele onderzoeksgebieden daarom niet apart worden opgevraagd. Wel kun je natuurlijk altijd een verzoek doen via info@schonerivieren.org en kunnen we je advies geven. 

Onderzoeken - Organisatie van het onderzoek

  • Ik wil een ander onderzoeksgebied, kan dat? 
    Dit is afhankelijk van de reden en van de beschikbaarheid van andere onderzoeksgebieden. Wanneer het logistiek gezien (een verhuizing, kortere reistijd) een betere optie is om een ander gebied te onderzoeken, willen wij uiteraard kijken of het mogelijk is. 
  • Wat doe ik met grote stukken afval die ik niet mee kan nemen? 
    Grote stukken afval die niet te vervoeren zijn, kun je laten ophalen door de gemeente waarin het onderzoeksgebied zich bevindt. Je kunt de gemeente hierover bellen of de Buiten Beter app gebruiken voor de melding. 

Onderzoeken - Uitvoering onderzoek

  • Hoe wordt een nieuw onderzoeksgebied gekozen? 
    Bij het vaststellen van nieuwe onderzoeksgebieden houden wij rekening met een aantal criteria. Zo wordt er gekeken naar de (oever)eigenschappen van de rivier. Deze eigenschappen bepalen voor een groot deel of de onderzoeksmethode kan worden toegepast of niet. Bijvoorbeeld: is er een strandje aanwezig? Ook zorgen we ervoor dat de onderzoeksgebieden goed verspreid zijn van elkaar. Tot slot moeten de gebieden ook toegankelijk zijn voor de rivierafvalonderzoekers. 
  • Ik vind geen/weinig afval in mijn onderzoeksgebied, heeft het wel zin om de monitoring uit te voeren? 
    Ook als er weinig afval in een onderzoeksgebied ligt is het waardevol om dit te weten. Met deze gegevens kunnen we een goed beeld te krijgen van de verschillen tussen de verschillende onderzoeksgebieden langs de rivier. Dit geeft ons inzicht in spreiding van afval in rivieren. 
  • Ik vind zoveel nurdles (plastic korrels), stukjes piepschuim of en/of plastic dat ik ze niet kan tellen. Mag ik een schatting maken? 
    Het is begrijpelijk dat er in sommige gevallen (helaas) grote hoeveelheden nurdles (plastic korrels), stukjes piepschuim en/of stukjes plastic worden aangetroffen die niet te tellen zijn. Wij gaan ervan uit dat het tellen van een paar honderd plastic korrels en/of stukjes piepschuim/plastic niet heel veel tijd in beslag neemt. Mochten het er veel meer zijn dan een paar honderd, dan kunnen de korrels/ stukjes met een vuistregel geschat worden. We gebruiken hier als voorbeeld het schatten van het aantal nurdles (plastic korrels). Deze vuistregel kun je ook toepassen voor stukjes piepschuim en/of stukjes plastic als deze ongeveer dezelfde grootte hebben. Verdeel de  plastic korrels in bijvoorbeeld tien even grote handjes (of bergjes). Tel alle korrels in één van de handjes, en vermenigvuldig de uitkomst met het totaal aan handjes. Op deze manier heb je een goed onderbouwde schatting gemaakt van het grote aantal plastic korrels. Noteer altijd onder ‘Bijzonderheden dat er een schatting is gemaakt met toepassing van de vuistregel. 
  • De begroeiing is te hoog, kan ik wel onderzoeken? 
    Wanneer er begroeiing aanwezig is in het onderzoeksgebied, is het de bedoeling ook tussen de begroeiing afval te verzamelen. Wanneer de begroeiing zo hoog is dat het onbegaanbaar is, dan is het begrijpelijk dat de monitoring niet kan worden uitgevoerd. Geef in dat geval bij het invoeren van de gegevens aan dat het niet mogelijk was de monitoring uit te voeren en vermeld bij het veld ‘Bijzonderheden’ dat er te veel begroeiing aanwezig was waardoor het uitvoeren van de meting onmogelijk was. 
  • De waterstanden staan te hoog, kan ik wel onderzoeken? 
    Wanneer de waterstanden het toelaten en er nog een stuk oever overblijft om te onderzoeken, kan de meting gewoon uitgevoerd worden. Natuurlijk is het nadrukkelijk niet de bedoeling jezelf in gevaarlijke situaties te begeven. Mocht het water extreem hoog staan en er geen rivieroever meer zichtbaar zijn, voer de meting dan online in en geef aan dat het niet mogelijk was de monitoring uit te voeren. Bij het veld ‘Bijzonderheden’ kun je dan invullen dat het water te hoog staat. Indien mogelijk kan je op een later moment, wanneer het water weer is gezakt, overwegen de meting alsnog uit te voeren. 
  • Mijn onderzoeksgebied is moeilijk te bereiken. Het is bijvoorbeeld afgesloten met hekken, slecht te belopen door basaltblokken en/of heeft een zeer steile oever. Is het de bedoeling dat ik hier blijf onderzoeken? 
    Het is uiteraard niet de bedoeling gevaar te lopen bij de monitoring, dus neem geen onnodige risico’s. Mocht het niet mogelijk zijn om het gebied te bereiken, neem dan contact met ons op via info@schonerivieren.org. Dan kunnen we kijken of er mogelijkheden zijn om een ander gebied te onderzoeken. 

Opruimen

  • Hoe kan ik meedoen aan een opruimactie? 
    Samen met gemeenten organiseert Schone Rivieren opruimacties voor verenigingen. Vanuit ons en de gemeente wordt een oproep gedaan als er een nieuwe opruimactie van start gaat. Als er geen oproep open staat, dan kan je met je vereniging hier je interesse doorgeven. 
  • Waarom kunnen alleen verenigingen meedoen met een opruimactie? 
    Door een aantal verenigingen per opruimactie te betrekken, hebben we veel mankracht om de rivieroevers op te ruimen. Bovendien hebben de verenigingsleden zo een leuke activiteit samen en kunnen zij een beloning krijgen voor de verenigingskas. 
  • Kan ik me ook in mijn eentje opgeven voor een opruimactie? 
    Dat is helaas niet mogelijk. Mocht dit in de toekomst veranderen, dan zullen wij dit vermelden op onze social media kanalen en nieuwsbrief. Maar, laat je er niet door weerhouden en organiseer zelf een opruimactie, bijvoorbeeld in jou buurt. Tijdens het opruimen kan je gebruik maken van de Litterati-app, zo draag je bij aan een groot burgerwetenschappelijk onderzoek naar afval in Nederland. 

Ontdekken

Oplossen

  • Wat zijn oplossingen voor het zwerfafvalprobleem? 
    Het zwerfafvalprobleem vraagt om een doelgerichte bronaanpak. Hierbij is actie nodig onder verschillende groepen: overheden, bedrijfsleven en consumenten. Wet- en regelgeving, concrete maatregelen en handhaving zijn nodig om vervuiling te voorkomen. Duurzamere verpakkingen, recycling en circulariteit, en het terugdringen van wegwerpplastics zorgen voor minder afval. Prikkels die gewenst gedrag stimuleren, zoals statiegeld op kleine flesjes en blikjes, zijn hier een belangrijk hulpmiddel bij. Door verder minder plastic te gebruiken, zoveel mogelijk her te gebruiken, goed weg te gooien en te scheiden, kan iedereen bijdragen aan plasticvrije rivieren. Bekijk onze kennisbank voor handleidingen en tips. 
  • Wat kan ik als consument doen? 
    Wat leuk dat je zelf aan de slag wilt om het plastic probleem tegen te gaan. We hebben een handleiding voor consumenten ontwikkeld met tips & tricks die je vandaag meteen kan toepassen. Ook hebben we een handleiding lokale lobby ontwikkeld om meer impact te maken in jouw omgeving en gemeente. 
  • Wat kan ik als gemeente doen? 
    Gemeenten spelen een belangrijke rol in het voorkomen van plasticvervuiling. Bekijk onze handleiding voor gemeenten voor wat jij kunt doen. 
  • Wat kan ik als bedrijf doen? 
    Bedrijven kunnen veel impact maken, zowel in productie als in transport, om plasticvervuiling te voorkomen. Wil jij jouw bedrijf naar een duurzamer niveau tillen? Bekijk hier de handleiding voor bedrijven.