De Maas

Schone Maas

De Maas is een prachtige rivier met brede oevers die mens, natuur en economie samenbrengen. Ze is een thuis voor talloze dier- en plantsoorten, levert ons drinkwater, biedt ruimte voor recreatie en speelt bovendien een belangrijke rol in onze economie. Maar om al die waarde te behouden, is het wel belangrijk dat de Maas en haar omliggende riviernatuur schoon blijven! 

Toch is zwerfafval langs de Maasoevers nog steeds een hardnekkig probleem: onderzoekers van Schone Rivieren vinden gemiddeld 166 stukjes afval per 100 meter oever! Dat afval is vaak afkomstig van recreanten, scheepvaart, industrie of illegale dumpingen. Als het niet wordt opgeruimd, spoelt het verder de rivier in, blijft het achter op de oevers of zinkt het naar de bodem. Daar valt het uiteen in steeds kleinere deeltjes die het ecosysteem langdurig belasten. Uiteindelijk stroomt een deel van al dat afval – afgebroken of niet – via de rivieren richting de Noordzee, waar het bijdraagt aan de welbekende plastic soep-problematiek.  

Met Schone Maas roepen we deze vervuiling een halt toe. Samen met vrijwilligers, overheden, bedrijven en andere betrokken partijen werken we aan structurele oplossingen tegen het zwerfafval probleem door: 

• Lokale opruimgroepen te helpen met het organiseren van opruimacties;  
• Onderzoek te doen naar de hoeveelheid, samenstelling en herkomst van zwerfafval; 
• Met betrokken partijen in gesprek te gaan over bronaanpak; 
• Mensen de rivieroevers van de Maas zelf te laten ontdekken.  

Rapportage 2020-2021

Benieuwd wat we de afgelopen twee jaar hebben gedaan om de Maas weer een stuk schoner te maken en houden? Bekijk de Rapportage Schone Maas 2020-2021.

Schone Maas: het begin van Schone Rivieren

Schone Maas startte in 2012 een opruimproject samen met vijf Limburgse gemeenten, terreinbeheerders, Rijkswaterstaat en de provincie Limburg. Drie jaar later kwam daar ook onderzoek bij rondom het zwerfafval dat werd aangetroffen: welk afval lag er, en in welke hoeveelheden? Na een succesvolle burgeronderzoekspilot groeide dit Limburgse initiatief uit tot Schone Rivieren: een landelijke aanpak om zwerfafval langs rivieren tegen te gaan. Inmiddels kijkt Schone Rivieren ook regelmatig over de landsgrenzen heen en werkt het samen met partners in de Euregio aan een schonere rivieromgeving. Benieuwd wat deze ontwikkeling allemaal in beweging heeft gezet? Bekijk dan het filmpje hieronder. 

Maas Cleanup

Maas Cleanup brengt bedrijven, (natuur)organisaties en inwoners samen voor een schone Maas. Vanuit de overtuiging dat iedereen kan bijdragen aan de oplossing, werken zij samen aan een toekomst waarin afval geen plek meer heeft langs de rivier. Want alleen door krachten te bundelen en verantwoordelijkheid te nemen, kunnen we de Maas écht schoon houden. 

Die gezamenlijke ambitie komt op verschillende manieren tot leven. Tijdens de jaarlijkse Maas Cleanup Days steken duizenden burgers, ondernemers en bestuurders de handen uit de mouwen om de oevers van de Maas op te ruimen. Zo verwijderden 15.000 vrijwilligers afgelopen maart nog ruim 300.000 kilo afval uit de riviernatuur langs de Maas. Daarnaast organiseert Maas Cleanup jaarlijks twee Better Business conferenties, waar ondernemers samenkomen onder het motto ‘Better Business, Clean Rivers’. Ook zet de beweging zich in voor de rechten voor de Maas, vanuit de overtuiging dat de Maas als levende rivier recht heeft op bescherming, bestaansrecht en een stem in haar eigen toekomst. 

Inmiddels is Maas Cleanup uitgegroeid tot een bruisende community van bedrijven, organisaties en inwoners die zich, van Eijsden tot Rotterdam, inzetten voor gezonde riviernatuur. Met iedere opruimactie, nieuwe samenwerking en gezamenlijke stap groeit de impact, en komt een schone Maas steeds dichterbij. 

Wil je zelf een opruimactie organiseren?

Goed nieuws! Rijkswaterstaat biedt de mogelijkheid om het zwerfafval dat tijdens een opruimactie langs rijkswateren wordt ingezameld, kosteloos op te halen en te verwerken via de Zwerfafvalophaalregeling (ZOR). 

De regeling is bedoeld voor zwerfafval dat in buitengebieden langs oevers wordt opgeruimd. Dat is vooral waardevol na een hoogwaterperiode, wanneer grote hoeveelheden afval achterblijven op de oevers. Gemeenten, terreinbeheerders, vrijwilligers en andere organisaties kunnen dan samen een opruimactie organiseren, waarna Rijkswaterstaat het ingezamelde afval afvoert en verwerkt. 

De Zwerfafvalophaalregeling bestaat sinds 2018 en vormt een aanvulling op bestaande beheerafspraken. Zo helpt de regeling voorkomen dat zwerfafval opnieuw in het water terechtkomt en uiteindelijk de zee bereikt. 

Wil je meer weten of gebruikmaken van de regeling? Bekijk dan de website van Rijkswaterstaat over de Zwerfafvalophaalregeling (ZOR). Woon of organiseer je een opruimactie in de provincie Limburg? Dan kun je ook contact opnemen met de Meldkamer Water. 

Over de Maas

De Maas is een van de belangrijkste rivieren van West-Europa. Ze ontspringt op het Franse plateau van Langres, stroomt via België naar Nederland en mondt na zo’n 950 kilometer uit in het Hollandsch Diep. De rivier is voortdurend in beweging: ze voert sediment mee, vormt nieuwe oevers, laat meanders ontstaan en creëert zijarmen en geulen. Juist die dynamiek maakt de Maas tot een uniek ecosysteem én een belangrijke levensader voor mens en natuur. 

Het voortdurende samenspel tussen water en land zorgt voor een rijk en afwisselend landschap waarin honderden planten- en diersoorten leven, van ijsvogels tot bevers en zalmen. Tegelijkertijd voorziet de Maas miljoenen mensen van drinkwater en biedt ze volop ruimte voor recreatie, zoals wandelen, fietsen en varen. Ook haar uiterwaarden spelen een belangrijke rol: ze geven de rivier de ruimte bij hoogwater en vormen waardevolle natuurgebieden. Daarnaast is de Maas al eeuwenlang een economische levensader. Via de rivier worden goederen vervoerd, bedrijven verbonden en grondstoffen gewonnen. Kortom: de Maas is onmisbaar voor alles wat langs haar oevers leeft, werkt en groeit.  

Tegelijkertijd staat de Maas onder druk. Klimaatverandering zorgt voor langere periodes van droogte én steeds extremere piekafvoeren. Ook de waterkwaliteit blijft een uitdaging. Zwerfafval, plasticvervuiling, chemische stoffen en nutriënten belasten het ecosysteem en vormen een risico voor planten, dieren én ons drinkwater. Een gezonde Maas is dan ook niet vanzelfsprekend. Juist daarom is het belangrijk dat we de rivier de ruimte geven, vervuiling voorkomen en samen verantwoordelijkheid nemen voor haar toekomst. 

Doe mee!

Wil je meehelpen aan een Schone Maas? Klik hier om te zien waar er binnenkort opruimacties bij jou worden georganiseerd en geef je op met je vereniging! Wil je rivierafvalonderzoeker worden? Geef hier je interesse door.

Naast opruimen en onderzoeken willen we het afvalprobleem oplossen. Heb jij goede oplossingen om de verontreiniging van onze rivieren tegen te gaan? Neem contact op met riviercoördinator Kyra Dols via k.dols@ivn.nl.

Blijf op de hoogte!